RIJKSMUSEUM AMSTERDAM

keramiek
UITDAGING

Dit indrukwekkende tegeltableau kent een complexe geschiedenis en bestaat eigenlijk uit vijf verschillende tableaus. Mogelijk beeldt het de zeeslag uit bij Duins in 1639. Het gehele tableau is zeven meter lang.

Oorspronkelijk zou het tableau aan een gevel in de Jordaan hebben gehangen, zoals blijkt uit een aquarel. De huidige witjes werden toen al ingevuld met kinderspelen.

Na vele omzwervingen kwam het tableau in het bezit van het Koninklijk Oudheidkundig Genootschap, dat het vervolgens in hun vergaderruimte in de Philipsvleugel van het Rijksmuseum Amsterdam liet inmetselen.

Tijdens de herinrichting van de Philipsvleugel, werd besloten het tableau te demonteren en een nieuwe bestemming te geven. Stichting Hendrik de Keyser werd betrokken en het Gemeenlandshuis in Diemen uitgekozen om het te restaureren tableau opnieuw op te hangen.

De tegels zaten vast in mortel, waren vuil en gebroken. Daarnaast moest een nieuw montagesysteem worden bedacht, waarop het lange tableau reversibel kon worden gemonteerd.

OPLOSSING

Na de demontage werden alle stukken gereinigd, gelijmd, aangevuld en geretoucheerd. De oude witjes werden vervangen door nieuwe witjes. Een enkele ontbrekende tegel kon op basis van een eigentijdse gravure, waar het tegeltableau deels op was geïnspireerd, worden gereconstrueerd.

De gerestaureerde tegels werden op vijf lichtgewicht aluminium honingraat panelen gemonteerd, zodat ze in de toekomst zonder schade van de muur te halen zijn.

RESULTAAT

Hoewel onvolledig, zijn de twee leeuwen uitzonderlijk mooie voorbeelden van barokke schilderkunst op tegels. De lengte van de impressionante zeeslag, geflankeerd door deze twee leeuwen, maken van het tableau een indrukwekkend geheel. Daarmee vormt dit een uitzonderlijke getuigenis van zeventiende eeuwse wandtegels.

De demontage en restauratie werden gerealiseerd in samenwerking met Michiel Overhoff van Restauratieatelier Overhoff. Dit project maakte deel uit van zijn toenmalige vervolmakingstage, waarover hij tevens publiceerde.

Onderzoek werd uitgevoerd in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (Kate van Lookeren Campagne) en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (Luc Megens).

Rijksmuseum Amsterdam →
De grote zeeslag bij Duins →
Restauratie van een zeeslagtableau →